Kahramanmaraş Belediye Başkanlığı Hizmet Binası Ulusal Mimari Proje Yarışması 2.lik Ödülü (Güven Şener) 

Proje Grubu

• Güven Şener
• Engin Akçin (Danışman)
• Bahadır Karademir (Yardımcı Ekip)
• Nilüfer Karaarslan (Yardımcı Ekip)
• Sinem Yeşilbaş (Yardımcı Ekip)
• Mustafa İnci (Yardımcı Ekip)

MİMARİ RAPOR

1- Arsa Verileri:

1.1- Yarışma konusu arsa, kentin merkezinde, kentin ana bulvarı ile önemli bir ana caddesinin kesiştiği köşede yer almaktadır. Mevcut belediye binasının halihazırda söz konusu arsada bulunması kentsel hafızada yarışma yerini zaten “Belediye” olarak belirlemiş ve bir kentsel, yönetsel merkez olarak tanımlamış durumdadır.

1.2- Arsa; iki ana caddenin bir göbek kavşakla kesişerek meydanlaştığı köşeden başlayıp ikincil cadde boyunca geriye doğru yumuşak bir eğimle alçalarak uzanmaktadır.

1.3- Yakın çevre oldukça yeni, kent ölçeği açısından görece yüksek ancak genel mimari ve şehircilik ilkeleri açısından hayli düşük nitelikli, (tüm anadolu kentlerinin yeni oluşan kentsel dokusunda olduğu gibi) vasat, kimliksiz, karaktersiz bir kentsel dokudan oluşmaktadır.

2- Genel Yaklaşım:

2.1- Çağdaş yönetim ve demokrasi anlayışı kamu yönetim işlevlerini toplumu idare etmek amaçlı değil, topluma hizmet etmek amaçlı yapılar olarak algılamaktadır. Bu tanımlama yerel ve yerinden yönetim ve demokrasinin temel kurumu olan ‘Belediye’ işlevi için özellikle daha da geçerlidir. Bu bakış açısından hareketle, tasarlanacak olan yapının geleneksel kavrayıştaki merkezi kamu yönetimi binaları gibi merkeziyetçilik, güç, ciddiyet ve otorite sembolü bir bina yerine kamuya servis yapılan bir ‘hizmet’ binası niteliğinde olması amaçlandı.

2.2- Bu amaca ulaşmak için tasarımımızda çevre düzeni, binanın konuşlanışı, kütlesi, cepheleri, iç ve dış mekanları, genel görünümü ve imajı ile ‘sivil’ (gayri-resmi) bir kimliğe sahip olması, kente ve kentlilere ‘açık’ oluşu ve şeffaflığını fiziki yapısı ile vurgulamasını temel çıkış noktaları olarak ele alınmıştır.

2.3- Kentin yerel yönetimine ait hizmet binası olarak taşıdığı sembolik anlam ve değer göz önüne alınarak binanın bir lider, öncü yapı niteliği kazanması gerektiği düşünülerek çevresindeki düşük kaliteli kentsel dokuyu olumlu yönde etkileyecek, iyileşmeyi özendirecek, örnek oluşturacak bir mekansal kaliteye, estetik görünüme ve çağdaş bir mimari tasarım lezzetine sahip olmasını temel hedeflerden biri olarak belirlenmiştir.

3-Ana kararlar ve tasarım yaklaşımı:

3.1- Belediye hizmet binasını oluşturacak ana kütle, iki ana caddenin kesişerek bir kentsel meydan oluşturduğu köşe tarafında yaya kullanımlı, yeşil ve sert zemin içeren geniş bir kentsel açık alan (kentsel meydan + park)  yaratacak şekilde geriye çekerek diğer kenara, mevcutta otopark ve ek binaların yer aldığı, ağaçsız bölgeye yerleştirildi. Böylece, bir yandan mevcut ağaçlar olabildiğince korunurken, öte yandan söz konusu köşede kentin iki ana caddesinin bir göbek kavşakla birleşerek oluşturduğu halihazırdaki meydanlaşma güçlendirilmiş ve tamamlanmış, belediye hizmet binasına ve kente hizmet verecek, yaya kullanımlı merkezi bir kentsel açık alan yoluyla bina kütlesinin kentsel doku ile ilişkisi tanımlanmış ve binanın kentsel kullanıcılara yönelik ana girişi bir hazırlayıcı açık alanla güçlendirilmiş oldu.

3.2- Ana bina kütlesinin, arsa kotunun düşük olduğu tarafta konumlanması, genel kullanıcı ve protokol için iki ayrı giriş/zemin katı yaratma imkanı vermiştir.

3.3- Belediye rant tesisleri, köşedeki bu meydanın altında, belediye binası ile yarışacak ve onu rahatsız edecek ikinci bir bina kütlesi yaratmadan çözümlenmiştir. Meydanın oluşturduğu üst giriş kotuna bağlı zeminin altında kalan ve çağdaş kompakt bir alışveriş merkezi/çarşı niteliğinde, (iki kat + bir bodrum olarak) çözümlenen ticari alanlar (dükkanlar, yeme, içme eğlence vb. işlevler), arsanın uzun kenarı boyunca uzanan ikincil ana cadde kenarında oluşturulan lineer bir açık avluya bakmakta, buradan günışığı ve hava almakta ve köşeden geriye doğru giderek alçalmakta olan bu caddeye cephe vererek ‘bodrum’ niteliğinden kurtulmaktadır . Böylece arsa sınırı ile yapı yaklaşma sınırı arasında kalan alan düşük kotta bir vadi olarak degerlendirilmiş batı yönünde mekanın güneş kontrolü yüksek bahçe duvarı ile  
sağlanmıştır..

3.4- Kentin sıcak ve güneşli yaz iklimi gözetilerek serin ve gölgeli bir avluda su ve yeşil ile ‘serin vadi’ hissinin vurgulanması istenmiştir. Yeşil ve su düzenlemeleri ile sembolik bir ‘vadi’ niteliği alan bu avlu ile yanındaki ana caddeye bağlı geniş yaya kaldırımı arasında boydan boya uzanan bir duvar, üzerinde düzenlenmiş geniş delik ve yarıklar ve köprüler yoluyla çarşı ve avlusu ile cadde arasında görsel ve fiziki bağlantıyı tanımlı ve kontrollü olarak sağlamaktadır.

3.5- Bu çarşının üst katı, bir alt geçit vasıtasıyla ana bulvarın karşı kaldırımı ile bağlanırken, diğer taraftan, ikincil ana caddenin kaldırımı ile bu caddenin kendi eğimi ile alçalarak bu katın kotunu bulduğu yerden doğrudan bağlanmış oluyor.

3.6- Avlunun arka tarafında, alışveriş merkezinin üzerinde yer alan ve belediye hizmet binasına ana girişi sağlayan kentsel meydanın diğer yanında mevcut ağaçların da değerlendirildiği yeşil açık alanın (kentsel park)  içinde, görece bağımsız bir fonksiyon olan ‘Nikah Salonu’ çözümlenmiştir. Böylece bu işlev park, meydan ve alışveriş merkezi ile tanımlı ve kontrollü bir şekilde ilişkilendirilirken söz konusu kentsel açık alanları canlandıracağı ve hareket katacağı öngörülmüştür.

4- Belediye Hizmet Binası mekansal kurgusu:

4.1- Belediye binası kütlesi net ve kompakt bir dikdörtgenler prizması oluşturacak şekilde tasarlanmıştır.

4.2- Belediye hizmetlerinin yer aldığı ofisler dikdörtgenler prizmasının dış çeperlerini, kabuğunu oluşturacak şekilde bir iç avlu mekanının etrafında, iç avluya bakan, tek taraflı ve ışıklı bir koridor boyunca yerleşmekteler.

4.3- Oluşturulan geniş iç avlu mekanı dışarıdaki kentsel meydanın bina içindeki bir devamı niteliği kazanmaktadır.  Bina merkezinde kamuya açık ve kentsel mekanın devamı niteliğindeki bu avlunun etrafında, belediye hizmet birimlerinin bu ortak kamusal mekana açılacak şekilde dizilişi binanın kamuya yönelik hizmet amaçlı işlevini vurgulayan temel bir mekansal kurgu olarak düşünülmüştür.

4.4- Bina kütlesinin dış kabuğu üzerinde, dışarıdaki kentsel meydanın devamında, bu hizaya denk gelen akslarda zemin üzerindeki dört kat boyunca katlar kesilerek oluşturulan geniş ve yüksek boşluk, iç avlunun dışarıdaki kentsel meydanın (onun dolayısıyla da kentin kendisinin) bina içindeki bir devamı olma niteliğini kuvvetle vurgulamaktadır.

4.5- Söz konusu iç avlu; girişte üst zemin kotunda oluşturduğu geniş açıklıktan sonra dikdörtgenin uzun kenarı boyunca geriye doğru kademeler halinde yükselerek bu kamusal açık alanı binanın üst katlarına (görsel olarak ve fiilen) taşımaktadır.

4.6- Bina içindeki düşey sirkülasyon (merdiven ve  asansörler) ile tuvaletler aynı net ve standart iç kurguya  sahip ve binanın üç ayrı kenarı üzerinde yer alan, üç bağımsız çekirdek yoluyla çözümlenmiştir.

4.7- Belediye hizmet binasına ana giriş, arsanın kavşak yönünde düzenlediğimiz geniş kentsel meydandan üst zemin kotundan (0.00) yapılırken bu girişin tam karşısından, simetrik olarak binanın diğer kenarından, alt zemin kotundan (-4,50) protokol ve meclis girişi sağlanmaktadır. Ortadaki iç avlu bir galeri boşluğu ve içindeki merdiven yoluyla bu iki giriş kotunu birbirine bağlamaktadır. Üst giriş kotunda binanın kullanıcısı, hizmet alıcısı olan kentlilerle en doğrudan ve fazla ilişkisi olan belediye servisleri yerleştirilmiştir. Bu kattan başlayarak belediye hizmet bölümleri, kentlilerle olan ilişki yoğunluk ve derecelerine göre sıralanarak ve birbirleri arasındaki bağlantı ve ilişkiler gözetilerek üst katlara doğru yayılmaktadırlar.

4.8- Alt giriş kotundan, galeri boşluğu vasıtası ile üst giriş holü ile görsel ve fiziki olarak bağlanmakta, fuaye, protokol giriş holü ve sergi gibi işlevleri karşılayacak olan geniş hacme ulaşılmaktadır. Bu katta belediye meclis salonu (ve ona bağlı servisler) ile dışarıdan bağımsız bir girişe de sahip olan lokanta (ve bağlı  servisleri) çözümlenmiştir. Bu alt giriş katı ile arkadaki alış veriş merkezinin üst katı arasında yer alan bir yaya aksı (sokak) her iki binanın birbirleri ile, binaların ikincil ana cadde ve diğer taraftaki sokak ile ve bu cadde ve sokağın birbirleri ile ilişkisini sağlamaktadır.

4.9- Binanın ana otopark ve servis araçları giriş çıkış rampaları da, alt zemin kotuna girişin sağlandığı taraftaki yan yoldan, buradaki girişin yanında çözümlenmiştir.Böylece araç giriş çıkışının ana cadde trafiği ile sorunlu ilişkisi çözülmüş ve otopark ve servis girişleri,arsa çevresindeki diğer yan yollar vasıtası ile her iki ana cadde ile de dolaylı ve kontrollü şekilde ilişkilendirilmiştir.

4.10- Alt zemin katının bir altındaki bodrum katta arşiv, depolar, lokanta mutfağı ve bağlı servisleri ile binanın teknik (mekanik, elektrik) hacimleri çözümlenmiştir. Bunun altındaki ilave üç bodrum katta temiz ve net 8m/8m taşıyıcı sistem akslarının rahat ve rasyonel bir iç düzenleme imkanı tanıdığı  (toplam 153 araçlık) otopark katları yer almaktadır.(Bu otopark katları acil durumlarda binanın ve kentlilerin kullanımı için 3 katlı geniş bir sığınak imkanı da yaratmıştır..)

4.11- Belediye binasının arsanın uzun kenarı (binanın kısa kenarı)  boyunca ikincil ana caddeye cephe verdiği yerde, bu caddeden girilen bir cep vasıtası ile ulaşılan başkanlık ve VİP girişini düzenlenmiştir.

5- Mimari tarz ve cepheler:

5.1- Kahramanmaraş eski ve tarihi bir anadolu kenti olmakla beraber belediye binasının yer aldığı bölge kentin yeni dokusu içinde yer almaktadır. Hemen hemen bütün kentlerimizde olduğu gibi eski tarihi kent dokusu kentin kendine özgü karakterini veren bir mimariye, özgün bir estetik ve mekansal lezzete sahipken modernleşme sonrası yeni kent dokuları kimliksiz, karaktersiz, düşük kaliteli tipik ‘üçüncü dünya’ kentsel dokusundan oluşmuştur. Böyle bir kentsel doku içine yeni yapılacak bir bina tasarlarken, modern, yeni, çağdaş kentleşme için örnek ve ilham verici bir niteliği olması gerektiği düşünülerek, kentin tarihi, geleneksel kimliğini oluşturan eski doku ile ilişki kurmak, ona özenmek, taklit etmek yerine geleceğe, yeniye dönük bir yaklaşım tercih edilmiştir. Şehrin geçmişi ile bağını kuran ve ona kimliğini, karakterini, değerini veren tarihi kentsel doku korunmalı, bakılmalı ancak çağdaş gereksinimlere yönelik yeni yapılaşma çağının fiziki ve kültürel karakterini taşımalı,onu yansıtmalıdır. Tarihi kökleri doğuda olan ama yüzünü batıya dönmüş, geleceğini çağdaş batı uygarlığında arayan bir kent olarak Kahramanmaraş’ın belediye binasının da bu geleceğe dönük yüzü yansıtması gerektiği düşünüldü. Bu perspektiften hareketle, güncel mimari eğilimleri yansıtan çağdaş bir mimari tarz oluşturuldu.

5.2- Sade, basit, net ve kararlı bir dikdörtgenler prizmasından oluşan ana kütlenin cephelerinde büyücek sağır yüzeylerle daha da büyük saydam yüzeylerin, boşluk ve dolulukların geometrik düzeni, dengeleri üzerine kurulmuş grafiksel bir estetik tad yakalanmaya çalışıldı. Ofis alanlarının cephelerini oluşturan büyük şeffaf yüzeylerde güneş kırıcı metal ızgara dış kabuklar yerleştirildi. Daha güneşli yüzeylerde sıklığı artan bu gölgelik ızgara yüzeyler güneş kontrolü işlevinin yanı sıra cephenin karakterini veren çağdaş bir plastik araç olarak da kullanıldı.